Bagrati – 1000 lat historii, strata dla UNESCO

Sprawdź nasze wycieczki do Gruzji

Gruzja wycieczka objazdowa – poznaj z nami niezwykłe dzieje Bagrati!

niesamowita katedra powstaje przed ponad tysiącem lat, na zlecenie dynastii Bagratydów (stąd nazwa)
do jej ostatecznego zniszczenia przyczyniają się… Rosjanie, również prawosławni
odbudowa trwa od lat 50. do początku XXI wieku i kończy się… usunięciem katedry z listy UNESCO

To zdecydowanie nie tylko jedna z ikon miasta, ale również całego kraju. Jest to całkiem spora świątynia, wybudowana na wzgórzu i górująca nad miastem. Dlatego jest jest doskonale widoczna z niemal każdej części Kutaisi. To zapewne dlatego Gruzja wycieczka objazdowa musi zawierać w swoim programie wizytę tu – w katedrze Bagrati. Jednak oprócz zachwytu nad kunsztem architektów sprzed tysiąca lat przychodzi pewien niesmak, kiedy przekonamy się, jak świątynia wygląda dziś. Do końca nikt nie wie, dlaczego po północnej stronie kościoła dobudowano… Ale może jednak od początku.

Gruzja wycieczka objazdowa – zagłębmy się w historii

Ponad dziesięć wieków temu w Ani, leżącym dziś po tureckiej stronie granicy, narodziła się ormiańska dynastia Bagratydów, z której niedługo później wyłoniła się jej gruzińska część. I właśnie od jednego z przedstawicieli rodu, króla Bagrata III, świątynia wzięła swoją nazwę. O tym, że mury wzniesiono właśnie podczas jego rządów, wiemy dzięki inskrypcji na północnej ścianie – jest tam wyryta data 1003 r.

Krótko później po lewej stronie dobudowano mieszkalną wieżę. Historycy nie są zgodni – czy była to rezydencja gruzińskiego władcy czy też siedziba głowy miejscowej cerkwi. Również jeszcze w średniowieczu do budynku dodano portyki. Najpierw te od południowej i zachodniej strony, a nieco potem powstały też okazałe bramy wejściowe. Te ostatnie ozdobiono wizerunkami ludzi, zwierząt istniejących i mitologicznych, motywami roślinnymi czy też postaciami ludzi, ale z twarzami zwierząt.

Taka wspaniała świątynia przetrwała liczne zawieruchy dziejowe, których na Kaukazie Południowym przecież nie brakuje. Dopiero najazd Turków, a potem początek okupacji przez carską Rosję przyniósł katedrze zagładę…

Turcy, Rosjanie i wieki ruiny

Pod koniec XVII wieku na Imeretię (dziś to region od czarnomorskich nizin przez region Kutaisi aż do gór) najeżdżają Turcy. Wybuch osmańskiej bomby w samym sercu katedry powoduje zawalenie się kopuły i stropu. Prowizoryczna odbudowa przetrwała zaledwie trzy pokolenia. W II połowie XVIII wieku miasto zdobywają rosyjscy okupanci; co ciekawe: również prawosławni. Religijni pobratymcy niszczą Gruzinom to, co pozostało po najeździe osmańskim. Do reszty rozsypuje się katedralna kopuła, upadają również kolumny i okienne ramy.

Wielowiekowe Bagrati de facto przestaje istnieć.

Początki odbudowy

Ostatni rok życia Józefa Stalina (urodzonego niewiele ponad 100 kilometrów stąd) przynosi początek prac nad odbudową katedry Bagrati. Zaczynają się one, co oczywiste, od badań archeologicznych; dopiero potem przychodzi czas na typowe prace budowlane. Trwają one aż sześć dekad, do 2012 roku. Ale sporo wcześniej katedra, wraz z nieodległym klasztorem Gelati zostaje wpisana na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jednak gdy (już w XXI wieku) ruszają prace nad kopułą, ten organ ONZ proponuje ich wstrzymanie i pozostawienie katedry w stanie trwałej ruiny. UNESCO obawiało się również, że nowa-stara kopuła może nadmiernie obciążyć istniejące, oryginalne fundamenty.

Stety bądź nie: władze gruzińskie nie słuchają tych propozycji. Na wyraźne życzenie ówczesnego prezydenta kraju, Michaiła Saakaszwilego, Gruzini odbudowują nie tylko kopułę i strop. Po północnej stronie kościoła powstaje dość niebanalna konstrukcja ze szkła i ciemnego kamienia. Nie musimy chyba dodawać, że całkowicie niezgodna z wersją sprzed wieków! Jak to wygląda naprawdę? Gruzja wycieczka objazdowa i wizyta w Kutaisi pozwoli Wam zobaczyć tę niebanalną kompilację historii i współczesności na żywo.

Postęp prac w terenie spowodował, że już w 2010 r. UNESCO umieszcza Bagrati na Liście Dziedzictwa Zagrożonego. Kiedy dwa lata później odbudowa katedry zostaje ukończona, a specjaliści z ONZ dokonują kolejnej inspekcji świątyni, zostaje podjęta decyzja o usunięciu Bagrati z prestiżowej listy.

Wycieczka do Gruzji pozwoli Wam nie tylko zobaczyć na własne oczy uwspółcześnioną wersję średniowiecznej katedry. Kilkadziesiąt metrów na wschód od niej znajdziemy też pozostałości (a w zasadzie resztki pozostałości) dawnego pałacu królewskiego. Są to jednak tylko resztki murów sprzed wieków, podmurówka cerkiewki oraz – jakże by inaczej w Gruzji! – fragmenty ścian marani, a więc piwniczki na wino.

Jak więc widzicie: Gruzja wycieczka objazdowa pozwoli Wam poznać niesamowite, tysiącletnie dzieje tej potężnej świątyni. Od jej niesamowitych początków przez wieki ruiny aż do niefortunnej odbudowy. I taka właśnie jest cała Gruzja – niepoddająca się schematom!

Sprawdź nasze wycieczki do Gruzji

Poczytaj więcej o sekretach Gruzji i Kaukazu