Gelati – freski, uczeni i królowie

Sprawdź nasze wycieczki do Gruzji

Wycieczka do Gruzji – na co zwrócić uwagę podczas pobytu w Gelati?

klasztor i przyklasztorna szkoła wyższa mają wiek podobny do państwa polskiego
Gelati to niewielka wioska, ale pełni rolę królewskiej nekropolii
jest to również miejsce popularne wśród współczesnych prezydentów Gruzji

Jest to jeden z ciekawszych przypadków. Całkiem duże miasto położone opodal jest dla turystów przeciętnie atrakcyjne. Tymczasem niewielka wioska, oddalona od tegoż miasta przyciąga tłumy – zarówno miejscowych, jak i przybyszów z niemal całego świata. I słusznie – bowiem wycieczka do Gruzji nie będzie pełna bez odwiedzin w tej osadzie! Nie pozwoli Wam zgłębić się w bogatą i niesamowitą historię tego kraju w epoce, kiedy my dopiero tworzyliśmy zręby państwowości! Ponieważ zwiedzając Gelati, wspaniały klasztor położony opodal Kutaisi, trzeba zawsze pamiętać o tym, że wspaniałości gruzińskiej kultury rodziły się w czasach, gdy Polanie dopiero tworzyli swoje państwo.

Freskowy zawrót głowy

Aby zobaczyć tutejsze freski – wystarczy zadrzeć głowę. Ale by je zrozumieć, trzeba sięgnąć trochę do legend, a trochę do historii miejsca. Kiedy, podczas wycieczki do Gruzji, jedziemy do Gelati, mijamy zwykle inny, mniejszy i nieco mniej popularny monastyr Motsameta. To ostatnie słowo oznacza Czerwoną wodę i odnosi się do masakry na Gruzinach, dokonanej 1300 lat temu przez Arabów. Wśród ofiar znaleźli się bracia – dwaj książęta z rodu Argaveti. Ich ciała, leżące w rzece, zostały przyniesione właśnie do Gelati przez lwa. Szczątki są zresztą przechowywane tam do dziś i cieszą się dużą estymą pielgrzymów. Nawet komunistom nie udało się odebrać tych relikwii z Gelati!

To doskonale pokazuje rangę tego magicznego miejsca. Podczas wyprawy do Gruzji na pewno zechcesz wejść do wewnątrz, aby poznać tutejsze unikatowe freski. Zwłaszcza teraz, gdy spora część już jest po wieloletniej renowacji! Najwspanialej prezentują się freski w północnej części nawy poprzecznej – znajdziemy tutaj postaci Dawida Budowniczego czy Bagrata III. Po przeciwległej stronie znajdziemy postaci z późnej starożytności – cesarza rzymskiego Konstantyna i cesarzową Helenę. To właśnie o niej mówi się, że znalazła krzyż na jerozolimskim wzgórzu – Golgocie. A jeśli spojrzymy od wewnątrz na kopułę, ujrzymy tu majestatyczny fresk przedstawiający Chrystusa Pantokratora.

Wycieczka do Gruzji – królowie i prezydent

Po obejrzeniu fresków przedstawiających władców, nie trzeba chyba nikogo przekonywać, że klasztor Gelati w Gruzji to żywy do dziś dowód na wspaniałość tamtejszej historii. Został on bowiem nie tylko ufundowany przez wspomniane już króla Dawida Budowniczego. Podania mówią, że król nie tylko opłacił budowę, ale również sam brał w niej udział. Ponoć raz spadł nawet z rusztowania i się solidnie potłukł!

Miejsce to było na tyle ważne dla Dawida, że poprosił swoich następców o to, aby właśnie tutaj go pochowali. Również w Gelati spoczęła królowa Tamar, nazywana przez Polaków „Gruzińską Jadwigą” – przyczyniła się bowiem (podobnie, jak jej odpowiedniczka znad Wisły) do rozwoju kultury i nauki. Trzecim władcą (choć jego grób nie został nigdy znaleziony) pochowanym w Gelati jest wspomniany już Bagrat III.

Przenieśmy się teraz ze średniowiecza do współczesności. Klasztor w Gelati ma taką rangę, że pierwszy wolno wybrany prezydent Gruzji, Michaił Saakaszwili, wybrał to miejsce na inaugurację swojej prezydentury. Podobno – tak twierdzą niechętni mu Gruzini – chciał stać się równym wybitnym władcom średniowiecznej Gruzji.

Vivat Academia, Vivat Profesores!

Wycieczka do Gruzji i wizyta w Gelati pozwoli nam również uzmysłowić sobie jeszcze jedną niezwykle ważną rzecz. Pamiętamy zapewne z historii epokę tworzenia pierwszych europejskich uniwersytetów – to m.in. Bolonia, Oxford czy Paryż. Wszystkie te uczelnie powstały w XI lub XII wieku. Tymczasem z dokładnie tych samych czasów pochodzi Alma Mater w Gelati.

Niestety, dokładna data założenia Akademii w Gelati jest nieznana, wiadomo natomiast na pewno, że było to podczas rządów wspomnianego już wielokrotnie Dawida Budowniczego. A więc również na przełomie Xi i XII wieku. Zatem mało zana Europejczykom Akademia w niewielkiej gruzińskiej wiosce dorównuje wiekiem (oraz rangą, o czym za chwilę) najstarszym uczelniom Starego Kontynentu.

To właśnie tutaj, w relatywnie niewielkim budynku położonym opodal głównego klasztoru, kwitło intelektualne i naukowe życie dawnej Gruzji. To tu, staraniem króla Dawida i jego następców, wykładali najlepsi wykładowcy – zarówno Gruzini, jak i przybysze z Zachodu. Wszyscy oni byli starannie wybierani, co miało zagwarantować wysoki poziom nauczania. A czego uczyli się studenci? – wykładano zarówno przedmioty ścisłe, jak i humanistyczne. Analizowano teksty starożytne oraz współczesne studiującym. Co ważne – były to pisma zarówno gruzińskie, jak i arabskie oraz europejskie.

Jak zatem widzicie: niewielka dziś wioska była jednym z centrów gruzińskiej kultury przed wiekami. Zatem dopilnujcie, aby Wasza wycieczka do Gruzji koniecznie zawierała to miejsce, pełne historycznej magii!

Sprawdź nasze wycieczki do Gruzji

Poczytaj więcej o sekretach Gruzji i Kaukazu