Gejsza – kim jest? Czym się zajmuje?

Sprawdź nasze wycieczki do Japonii

Kim jest gejsza? – dowiesz się tego w trakcie wycieczki do Japonii!

Gejsza to „Kobieta sztuki”. Ten zawód nie ma nic wspólnego z prostytucją.
Szkolenie na gejszę zajmie nawet do sześciu lat.
Białe twarze gejsz to pozostałość po średniowiecznej tradycji, której nie zmieniono, gdyż…

Większość zachodniego świata kojarzy Japonię z dwoma profesjami: dumnymi i honorowymi samurajami oraz pełnymi wdzięku gejszami. Dzisiaj przyjrzymy się tej drugiej grupie. Kim są, a kim NIE są odziane w kimono kobiety o białych twarzach?

Gejsza to kobieta sztuki

Gejsza, czy raczej geisha (芸者, zapisywane japońskimi znakami oznaczającymi „sztuka” i „osoba”) nazywana jest również geiko (芸子 „sztuka” i „kobieta”). Jest to profesja, którą najprościej można określić jako damę do towarzystwa. Na zachodzie wiele osób kojarzy ją mylnie z prostytucją, co pochodzi z czasów amerykańskiej okupacji po drugiej wojnie światowej. Wtedy to pracowniczki japońskich domów publicznych przyjmowały żołnierzy stylizując się właśnie na gejsze. Tak naprawdę zawód ten nie ma nic wspólnego ze sprzedawaniem swojego ciała. Geiko są kobietami szkolonymi w różnych dziedzinach sztuki i kultury, których zadanie polega na zabawianiu gości różnych przyjęć rozmową, tańcem, grą na instrumentach lub wszelakimi grami. Usługują również podczas jedzenia lub ceremonii herbacianych, które same potrafią prowadzić.

Dlaczego gejsza ma białą twarz?

No dobrze, ale o co właściwie chodzi z tymi białymi twarzami? Czyżby Japończycy lubili trupią bladość? Historia oshiroi (tak właśnie Japończycy nazywają makijaż gejsz), sięga okresu Heian (794-1185). W tamtym czasie szlachta stająca przed cesarzem malowała swoje twarze na biało aby były lepiej widoczne w słabym oświetleniu panującym w pałacu. Kiedy doradcy, urzędnicy i słudzy opuszczali pałac przy okazji pełnienia swoich obowiązków nie mieli oni czasu na zmywanie makijażu. Dlatego właśnie mieszczanie widywali ich z białymi twarzami. Wykształciło to u mieszczaństwa skojarzenie śnieżnobiałej skóry z wyższymi sferami i elegancją. Wykorzystały to również pierwsze gejsze, które zaczęły malować się w ten sposób dla większej widoczności i rozpoznawalności.

Wbrew pozornej prostocie, na makijaż składają się również inne czynniki, takich jak delikatny różowy puder dla podkreślenia rysów twarzy, czarny tusz do zaznaczenia oczu, czerwona szminka oraz wyraźna linia odsłaniająca tył szyi gejszy. Ten ostatni detal powinien sprawiać wrażenie, że cały makijaż stanowi maskę nakładaną na prawdziwą twarz. Z kolei Japończycy tradycyjnie uznają odsłoniętą szyję za pociągającą. Tradycja oshiroi przetrwała próbę czasu i po dziś dzień geiko zachwycają swoimi białymi twarzami.

Jak zostać gejszą?

Szkolenie na gejszę nie jest łatwą drogą. Naukę rozpoczyna się w wieku około 15 lat, a uczennica musi opuścić rodzinny dom i zamieszkać w okiya – szkole prowadzonej przez emerytowaną gejszę. W tym czasie właścicielka szkoły jest nazywana okaa-san (お母さん, jap. „matka”), z kolei starsze adeptki to „onee-san” (お姉さん, jap. „starsza siostra”). Oprócz konfiskaty telefonów oraz rzadkich kontaktów z rodziną, adeptki są zobowiązane do pomagania przy sprzątaniu i gotowaniu w okiya oraz do spania na specjalnych usztywniających głowę poduszkach uniemożliwiających zepsucie idealnie upiętych fryzur podczas snu. Muszą również opanować mówienie dialektem Kansai, czyli regionu, w którym położone jest Kyoto, kolebka kultury gejsz. Asystują też doświadczonym koleżankom, ucząc się od nich. Jest to tak zwane minarai, czyli „szkolenie przez obserwację”

Po od dwóch do sześciu lat dziewczyna zyskuje tytuł maiko, czyli gejszy praktykantki (zapisywane znakami na „taniec” i „kobieta”). Podczas trwającej 6 lat nauki, maiko zyskuje umiejętności z zakresu literatury, poezji oraz dobrych manier. W odróżnieniu od pełnoprawnych gejsz, adeptki charakteryzują się ubiorem w dość krzykliwych barwach i sporą ilością ozdób we włosach. W trakcie szkolenia kandydatki przyjmują nowe imię będące niejako pseudonimem artystycznym. Samo imię często nawiązuje jakoś do imienia onee-san, od której pobierało się nauki.

Po ukończeniu szkolenia w wieku około 20 lat młoda kobieta zostaje wreszcie geiko. Porzuca wówczas wielobarwne kimono oraz ozdoby we włosach na rzecz bardziej stonowanego ubioru. Uważa się bowiem, że prawdziwa geiko nie potrzebuje żadnych ozdobników dla podkreślenia swojego piękna. Koniec szkolenia nie jest jednak końcem rygoru. Poza koniecznością ciągłego doskonalenia swojego rzemiosła, gejsze obowiązuje surowy zakaz wchodzenia w związki, wychodzenia za mąż oraz zakładania rodziny. Uważa się, że geiko powinna na zawsze pozostać oddana sztuce, nie mężczyźnie. Muszą również zawsze zachować odpowiednie maniery oraz twarz niezależnie od zachowania klienta, a trzeba pamiętać, że często muszą one pracować na przyjęciach, gdzie w ruch idzie alkohol. Warto zwrócić też uwagę na to, że nie ma górnego limitu wieku dla zawodu gejszy. Najstarszą przedstawicielką tej profesji była zmarła w 1996 roku w wieku 102 lat Tsutakiyokomatsu Asaji, która pozostawała aktywna zawodowo przez aż 80 lat.

Gdzie najłatwiej spotkać gejsze?

Obecnie najwięcej gejsz można spotkać Kioto, dawnej stolicy Kraju Kwitnącej Wiśni, zwłaszcza w dzielnicy Gion nazywanej wręcz dzielnicą gejsz. Wielu turystów wyrusza na zwiedzanie tego miejsca wieczorami w celu zobaczenia na własne oczy maiko i geiko kroczących dumnie między uliczkami. Należy w tym miejscu jednak uczulić, że kobiety te udają się do swojej pracy, w związku z tym, nie należy ich zatrzymywać w celu zrobienia zdjęć i narażać ich w ten sposób na spóźnienie i kłopoty. Sporym nietaktem jest też robienie im zdjęć „z przyczajki”, co jest uznawane za brak szacunku dla sztuki. Nie ma z kolei problemu z pełnym szacunku podziwianiem tego przechodzącego koło nas żywego symbolu japońskiej kultury.

Dzielnica gejsz Gion jest przy okazji jednym z punktów programu naszych wycieczek do Japonii. Jeśli zainteresował Cię temat tych niezwykłych kobiet i chcesz wybrać się na ich poszukiwanie, dołącz do nas!

Chętny na wycieczki do Japonii? Poczytaj więcej o Kraju Kwitnącej Wiśni

Zobacz autentyczne gejsze podczas wycieczki do Japonii!