Skąd wzięły się włoskie miasteczka na wzgórzach

Poznaj nasze wycieczki do Toskanii i Umbrii

Miasteczka na wzgórzach to niewątpliwe atrakcje Włoch. Które są najpiękniejsze?

perełki Umbrii: Asyż, Trevi, Spello
najsłynniejsze miasteczka na wzgórzach Toskanii: San Gimignano, Volterra czy Cortona
białe miasta Apulii: Ostuni czy Locorotondo

Podróżując po Włoszech warto spoglądać nie tylko pod nogi (aaach, ten nierówny włoski bruk!), czy też przed siebie, podziwiając pałace, kościoły czy sztukaterie. Italia ma to do siebie, że wiele z tego, co zobaczyć trzeba i warto, znajduje się wyżej. Są to, między innymi, włoskie miasteczka na wzgórzach, budowane zarówno w czasach starożytnych przez Rzymian czy Etrusków, jak i wiele stuleci później, w wiekach średnich. Podczas chyba każdej wycieczki do Włoch napotkamy ich przynajmniej kilka i to niezależnie, do jakiego regionu Włoch się udamy.

Spośród włoskich miast na wzgórzach najbardziej znane są bodaj te w Toskanii czy sąsiedniej Umbrii. Kto z nas nie słyszał o Asyżu, o Perugii; komu nic nie mówi nazwa: Cortona czy San Gimignano? Ale tak naprawdę podobne perełki, niesamowite atrakcje Włoch, napotkamy zarówno w północnej części Italii (Bergamo), środkowej, również po wschodniej stronie Apeninów (Urbino czy Montefalcone) jak i na samym Południu – Monte Sant’Angelo czy położone jeszcze dalej Ostuni.

Dlaczego niegdyś budowano miasta na wzgórzach?

Dziś to niewątpliwe atrakcje Włoch, ale przyczyna ich powstania jest więcej niż prozaiczna. Skąd wzięły się takie miejsca? Dlaczego budowano je w miejscach trudno dostępnych, często pozbawionych wody? Niezależnie od tego, kiedy miasteczko powstało, chodziło niemal zawsze o jego obronność. Pamiętać musimy, że Włochy stanowią jedno państwo dopiero od 160 lat! Wcześniej Półwysep Apeniński był pełen państw-miast, obejmujących obszary nie większe, niż współczesne polskie powiaty. Owe polis często walczyły z sobą, napadały na siebie. Stąd właśnie wzięła się konieczność obrony, a tym samym budowa wielu ośrodków właśnie na szczytach toskańskich, czy umbryjskich gór. Co ciekawe: były też sytuacje, kiedy główne miasto, czy wręcz stolica danego regionu, budowała swoje miasta satelickie, które miały chronić szlaków handlowych. Przykładem niech będzie wspaniała, renesansowa Florencja, która założyła przygraniczne osiedla w San Giovanni Valdarno. Scarperia i Firenzuolo.

Na wzgórzu? – na zdrowie!

Drugim argumentem budowy włoskich miasteczek na wzgórzach było… zdrowie. Jeszcze kilkaset lat temu miejsca położone w dolinach były niezdrowe, malaryczne, podmokłe. Zatem: kto mógł, ten uciekał jak najwyżej!

Życie w takich miasteczkach wyglądało zupełnie inaczej, niż w miastach położonych na płaskim terenie, w dolinach czy blisko mórz. Prawie zawsze były niezwykle gęsto zabudowane, a do budowy domostw stosowano materiały dostępne w najbliższej okolicy. Dzięki temu (do dziś zresztą) miasteczka na wzgórzach harmonizują wspaniale z otaczającym z krajobrazem. W większości miast na wzgórzach domy budowano tuż przy ulicy. Natomiast drzwi domostwa zwykle wychodziły bezpośrednio na ulice.

To nie było miasto dla wrażliwych

Były one o wiele bardziej zatłoczone, niż dziś! To może wydawać się dziwne, jeśli pomyślimy o tym, że praktycznie każda wycieczka do Włoch odwiedza choćby San Gimignano czy podmediolańskie Bergamo. A jednak w wiekach średnich na ulicach tłoczyli się nie turyści i handlarze pamiątkami. Tam przede wszystkim toczyło się codzienne, zwykłe życie. Wiele czynności, które dziś wykonujemy w zaciszu własnych domów, w dawnych Włoszech wykonywano wtedy na ulicy. Świadczą o tym pozostałości publicznych fontann i pralni, studni i komunalnych pieców. Dziś tylko nieliczne sklepy (za to częściej: knajpki) sprzedają swoje wyroby na ulicy. W dawnych wiekach parter budynku służył za warsztat, piętro było mieszkalne, zatem jedynym miejscem, gdzie rzemieślnik mógł sprzedać swoje produkty, była właśnie ulica.

Niemal każda wizyta w takim miasteczku to jak wędrówka w przeszłość, jak przeniesienie się do wieków średnich. Na tym – między innymi – polega przecież magia Włoch. 

Sprawdź nasze wycieczki do Umbrii i Toskanii (oraz do innych miejsc w Italii)

Poczytaj więcej o słonecznej Italii